خانه اول

چرا از ژوکر خوشم می‌آید؟ این، سوال مهمی است که خیلی به آن فکر کرده‌ام. روزهای اولی که شوالیه تاریکی را دیده بودم، با خودم می‌گفتم این علاقه، به خاطر بازی تاثیرگذار لجر بوده. توجیه خوبی بود برای اینکه خود را تبرئه کنم و خیالم آسوده باشد تحت تاثیر تکنیک بازیگری بوده‌ام و ذاتا علاقه‌ای به شر مطلق نداشته‌ام. اما راستش فکر می‌کنم این یک توجیه است. حالا که از فیلم فاصله گرفته‌ام، باز هم می‌بینم واقعا از خود شخصیت ژوکر، از نگاهش به جهان، از زندگی‌اش و از آنچه می‌گوید خوشم می‌آید.

برای این علاقه، چند دلیل به ذهنم رسید. با این توضیح که هنوز به نتیجه قطعی نرسیده‌ام که کدام جواب دلیل اصلی است و شاید هیچ وقت هم به این قطعیت نرسم.

یکی از جدی‌ترین جواب‌هایم این بود که نگاه ژوکر، هر چقدر هم مخرب، ویرانگر و شیطانی باشد، قطعا چیپ و سطحی نیست. ژوکر دنبال شهرت نیست. دنبال پول نیست. دنبال کشتن نیست. البته از همه اینها برای هدف خود استفاده می‌کند. از شهرت برای ترساندن شهر، از پول برای فریفتن تبهکاران و از کشتن برای اختلال در نظم. او جان بتمن را نجات می‌دهد. کوه پول‌هایی را که به دست آورده آتش می‌زند. و همه اینها یعنی ایده او سطحی نیست. او می‌خواهد همه چیز را به هم بریزد. این ایده، خوب یا بد، به هیچ عنوان موضوعی سطحی نیست.

یکی دیگر از جواب‌های جدی، ضد قاعده/قانون بودن ژوکر است. ما چه بخواهیم و چه نخواهیم، آنارشیسم یکی از جدی‌ترین تفکرات سیاسی/اجتماعی/فرهنگی بشری بوده (و شاید هم هست). آنارشی به معنای به هم ریختن نیست. آنارشی فراتر از بر هم زدن است. شاید بهتر باشد بگوییم «بی‌سروری» است. ژوکر، بارها و بارها به همه گوشزد می‌کند که نباید بر اساس برنامه‌ریزی پیش رفت. نباید قانون داشت. بسیای از ارجاعات او، همسایه عقایدی است که آنارشیست‌ها دارند. در هر حال آنارشیسم، سویه‌های دلفریبی هم دارد. آنجا که به آزادی و مجبور نبودن می‌پردازد، همان چیزی است که شاید به نوعی مرا شیفته ژوکر کرده است.

ژوکر جدی است. او تهدید الکی نمی‌کند. حرف مفت نمی‌زند. و این‌ها قطعا در دوست‌داشتن شخصیتش مهم است. او به همه می‌گوید حرفش را عملی می‌کند. راست می‌گوید و عملی می‌کند.

تلاش کردم، خیلی تحت تاثیر جذابیت‌های داستانی او قرار نگیرم. اینکه ژوکر همه را غافلگیر می‌کند، اینکه از کتک خوردن هم لذت می‌برد، اینکه باهوش است و اینکه برای زخمش هر بار داستانی سر هم می‌کند، بحث‌های جداگانه‌ای هستند که به آن علاقه ارتباطی ندارند.

سوال من هنوز باقی است و هنوز به آن فکر می‌کنم.  واقعا چرا از ژوکر خوشم می‌آید؟